Jerzy Duda-Gracz
Jerzy Duda-Gracz, a właściwie Jerzy Dzierżysław Duda vel Gracz, to jeden z najpopularniejszych polskich, współczesnych artystów. Malarz, rysownik, scenograf, pedagog, a prywatnie ojciec reżyserki Agaty Dudy-Gracz. W środowisku artystycznym zyskał miano kontrowersyjnego, wnikliwego twórcy o skłonnościach satyrycznych. Jego sztuka charakteryzuje się groteskowością i ironią. Balansuje pomiędzy surrealizmem a symbolizmem. Z drugiej strony, obrazy Jerzego Dudy-Gracza, są pełne sentymentalizmu i nostalgii.
Największą popularność przyniosły mu dzieła o szczerym, gorzkim charakterze, które przedstawiają, a zarazem komentują rzeczywistość polityczno-społeczną. Duda-Gracz podejmował się krytyki realiów sięgających od głębokiego peerelu do początków III RP. Artysta pozyskiwał inspiracje z wielu źródeł. Czerpał z młodopolskiego malarstwa, m.in. Witolda Wojtkiewicza. Duży wpływ na jego prace miał również niderlandzki, XVIII-wieczny realizm. Nie bez znaczenia dla twórczości Dudy-Gracza były także różnorodne zjawiska współczesne i lokalne, takie jak kapizm czy malarstwo śląskich outsiderów z Grupy Janowskiej.
Jerzy Duda-Gracz tworzył obrazy, które określano jako nietypowe. Przez lata dzieła artysty zmagały się z dużą krytyką. Dla wielu postaci ze środowiska artystycznego i politycznego były niewygodnym wyrazem buntu. Jerzy Duda-Gracz przedstawiał w swoich pracach zdeformowane ludzkie ciała. Sylwetki prezentowały nie tylko nieatrakcyjną fizjonomię, ale również różnorodne słabości: lenistwo, alkoholizm czy łakomstwo. Często malował portrety (np. Kazimierza Rudzkiego i Jerzego Waldorffa) i autoportrety z bliskimi, które przypominały rodzinne wizerunki takich artystów jak: Rembrandt czy Rubens. Czasami dosłownie wcielał się w postacie ze znanych dzieł, np. Erosa z obrazu Caravaggia. Jego kompozycje miały być wyrazem sprzeciwu i niechęci wobec społecznej nietolerancji, pogoni za bogactwem oraz przejmowaniem wzorców z kultury amerykańskiej. Artysta za pomocą swojej sztuki, podejmuje temat tragiczności świata, w którym przyszło żyć człowiekowi. Jego prace często porównywano z twórczością Witolda Wojtkiewicza i Petera Bruegla.
Warto zwrócić uwagę na bardzo ciekawe dzieła Jerzego Dudy-Gracza, inspirowane jego ulubionym kompozytorem. Artysta stworzył cykl obrazów, składający się z ponad 300 prac, które odzwierciedlają 295 utworów. Każda z nich powstała po skrupulatnych studiach nad życiem, twórczością i muzyką Fryderyka Chopina. Obrazy zaprezentowano po raz pierwszy w Japonii na Światowej Wystawie EXPO 2005. Przedstawiono je w formie ekspozycji multimedialnej. Jerzy Duda-Gracz, tworząc sztukę, inspirował się wszystkim, co polskie. Jak wspomina jego córka, artysta był wręcz uzależniony od tego, co rodzime: literatury, malarstwa, pejzażu. Był ponadto zaangażowany, zwłaszcza artystycznie i emocjonalnie, w przemiany polityczne, jakie zachodziły w naszym kraju.