Tadeusz Kantor
Tadeusz Kantor to jeden z najwybitniejszych awangardystów ubiegłego wieku. Przez lata prowadził autorski teatr Cricot 2. Był teoretykiem sztuki, autorem manifestów. Wybitny malarz, autor rysunków, happener, scenograf oraz reżyser w teatrach dramatycznych.
Tadeusz Kantor urodził się 6 kwietnia 1915 roku w Wielopolu Skrzyńskim. W 1934 roku rozpoczął studia na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W trzy lata później zapisuje się na zajęcia z malarstwa teatralnego i dekoracyjnego prowadzone przez prof. Karola Frycza. Pod koniec lat trzydziestych w siedzibie „Bratniaka” ASP wystawia swój pierwszy spektakl – Śmierć Tintagilesa Maurycego Maeterlincka. W 1942 roku z inicjatywy Tadeusza Kantora powstaje w Krakowie Podziemny Teatr Niezależny. W roku następnym wystawia Balladynę Juliusza Słowackiego. Ten awangardowy spektakl odbija się szerokim echem w podziemnym środowisku artystycznym. W 1944 roku ma miejsce premiera Powrotu Odysa Stanisława Wyspiańskiego (pojawiają się tu zaczątki idei przedmiotu biednego i rzeczywistości najniższej rangi). Po II wojnie światowej Kantor podejmuje pracę jako scenograf w teatrach dramatycznych. Jest jednym z głównych organizatorów otwartej w grudniu 1948 roku w krakowskim Pałacu Sztuki I Wystawy Sztuki Nowoczesnej. W latach 1947 – 1950 pracuje jako profesor malarstwa w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Krakowie. Pod koniec lat czterdziestych czynnie uczestnicy w obronie niezależności artystycznej kreacji, przeciwstawiając się polityce wprowadzenia socrealizmu w sztukach plastycznych. Działalność ta kończy się zwolnieniem ze stanowiska wykładowcy WSSP i zakazem udziału w oficjalnych wystawach w okresie stalinizmu.
Wraz z pierwszymi oznakami odwilży Tadeusz Kantor czynnie włącza się w odnowę życia artystycznego. Bierze udział w Wystawie Dziewięciu w krakowskim Domu Plastyków. Pod koniec 1955 roku, wraz z Marią Jaremą oraz Kazimierzem Mikulskim, inicjuje działalność teatru Cricot 2. Współtworzy II Grupę Krakowską. Pierwsze dwadzieścia lat działalności teatru Cricot 2 to okres gier z Witkacym. Kantor, prezentując kolejne etapy swych artystycznych poszukiwań, wykorzystywał dramaty Stanisława Ignacego Witkiewicza. Pierwsza premiera Cricotu miała miejsce w 1956 roku – była nią Mątwa, realizacja idei Teatru Autonomicznego. W kolejnych latach sięgano także po dramaty Witkacego: W małym dworku – Teatr Informel, Wariat i zakonnica – Teatr Zerowy, Kurka Wodna – Teatr Happeningowy oraz Nadobnisie i koczkodany – Teatr Niemożliwy. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych Kantor intensywnie rozwija się jako malarz. Prowadzi dialog z najważniejszymi ówczesnymi nurtami światowej awangardy. Przenosi na polski grunt doświadczenia zdobyte podczas artystycznych podróży. Tworzy obrazy informel, ambalaże oraz dzieła konceptualne. Bierze udział w wielu wystawach w kraju i za granicą. Należy do prekursorów happeningu w Polsce. W słoweńskim Bled dla telewizji Saarbrücken tworzy serię akcji happeningowych. W latach 1967 – 1969 wykłada na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP.